Kurt Cobain’in tonu tek bir gitar, pedal ya da amfiyle açıklanamaz. Sahne koşulları, kiralık ekipmanlar, arızalar, çalınan cihazlar ve stüdyo tercihleri nedeniyle sistem yıllar içinde sürekli değişti. Aşağıdaki kronoloji, doğrulanabilen ilk ve son kullanımları; kayıt oturumlarını ve belirsiz kalan ayrıntıları birbirinden ayırarak özetler.
> Kaynak yöntemi: Bu yazı, LiveNirvana’nın Caio Leme tarafından hazırlanan ekipman araştırmasındaki olgular temel alınarak Türkçe ve özgün biçimde yeniden yazıldı. Kaynağın anlatımı çevrilmedi veya kopyalanmadı. “Muhtemelen”, “olabilir” ve “kesin değil” ifadeleri, kaynakta bilginin kesin olmamasını gösterir.
Efekt pedalları
Univox Super Fuzz — 1986
Bilinen kayıt izi, 1986 Paskalya döneminde Burien, Washington’daki Earl ailesinin Music Room mekânında yapılan Fecal Matter — Illiteracy Will Prevail oturumuna uzanıyor. Kaynak, bu cihaz için yalnızca bu ilk ve son kayıt kullanımını veriyor.
Boss DS-1 — 1987–1991
Temsili görsel — Fotoğraf: Matt Eason, CC BY 2.5.
- İlk doğrulanan konser: 27 Haziran 1987, Community World Theater, Tacoma.
- Son doğrulanan konser: 25 Eylül 1991, Club Babyhead, Providence.
- 9 Mayıs 1990’da Columbus’taki Stache’s ve 13 Mayıs 1990’da Lincoln’deki Duffy’s Tavern konserlerinde Boss BCB-30 pedal tahtası üzerinde kısa süreli bir düzen denendi.
- 1 Eylül 1991 Rotterdam ve 25 Eylül 1991 Providence konserlerinde arızalı DS-1’lerle ilgili sahne olayları kayda geçti.
- Nevermind kayıtlarında kullanılan ünitenin, kayıtlar tamamlanırken grubun minibüsünden çalınan ekipman arasında bulunmuş olması muhtemel.
Boss DM-2 Delay — 1987–1988
- İlk konser: 27 Haziran 1987, Community World Theater, Tacoma.
- Son konser: 19 Mart 1988, aynı salon.
- İlk kayıt: 6 Mayıs 1987, KAOS Radio, Evergreen State College, Olympia.
- Son kayıt dönemi: Haziran–Eylül 1988, Reciprocal Recording, Seattle; Love Buzz oturumları.
- Pedalın “Love Buzz” ve “If You Must” parçalarında kullanıldığı belirtiliyor.
Modeli belirlenemeyen wah — 1988
Haziran–Eylül 1988’deki Reciprocal Recording oturumlarında “Love Buzz” ve “Sifting”in enstrümantal kaydında kullanıldığı düşünülüyor. Pedalın marka ve modeli doğrulanabilmiş değil.
Chandler Tube Driver — 1988
Tek doğrulanmış kullanım 21 Aralık 1988’de Hoquiam’daki Eagles Hall konseri. Pedal, Psychlodds grubundan Ryan Aigner’dan ödünç alınmıştı.
Arion HU-8500 Stage Tuner — 1989–1990
- İlk konser: 26 Mayıs 1989, Green River Community College, Auburn.
- Son konser: 22 Eylül 1990, Motor Sports International Garage, Seattle.
- Ünitelerden biri 25 Ekim 1989’da Leeds’teki Duchess of York konserinde çalındı.
Pro Co RAT — 1989 ve 1991
Temsili görsel — Fotoğraf: David Hilowitz, CC BY 2.0.
- İlk tek seferlik kullanım: 8 Ekim 1989, Lifticket Lounge, Omaha, Nebraska.
- Düzenli kullanımın başlangıcı: 20 Haziran 1991, Melody Ballroom, Portland.
- Son doğrulanan konser: 21 Ağustos 1991, The Top Hat, Dún Laoghaire, İrlanda.
- Stüdyo: 2–28 Mayıs 1991, Sound City, Burbank; Nevermind oturumları.
- Nevermind sonrasında birkaç konserde daha kullanıldı.
- The Top Hat konserinde Kurt’un ayarları yaklaşık olarak distortion sonuna kadar açık, filter saat 8 ve volume saat 4 yönündeydi.
MXR Distortion+ — 1989–1991
Pedal esas olarak Krist Novoselic’in distortion ünitesiydi. Kurt’un doğrulanan kullanımı 3 Aralık 1989’daki Londra Astoria Theatre konserinde, Krist ile pedal değiştirdikleri ana dayanıyor. Kaynak pedalın genel sahne aralığını 24 Ekim 1989 Manchester ile 18 Ocak 1991 Olympia arasında gösteriyor.
Modeli kesinleşmeyen kırmızı DOD — 1990
9 Mayıs 1990 Columbus ve 13 Mayıs 1990 Lincoln konserlerinde amfinin üzerinde görüldü. Kırmızı, stereo bir DOD olduğu için FX45 Stereo Reverb veya FX62 Bass Stereo Chorus olabileceği düşünülüyor; kesin model bilinmiyor.
Electro-Harmonix Small Clone — 1991–1993
Temsili görsel — Fotoğraf: Oldangelmidnight, CC BY-SA 2.0.
- İlk konser: 18 Ocak 1991, Evergreen State College, Olympia.
- İlk kayıt: Mayıs 1991, Nevermind oturumları.
- Kaydedilen son stüdyo kullanımı: 9 Kasım 1991, BBC Maida Vale Studio 4.
- Guitar Maniacs’tan Rick King’in anlatımına göre Kurt beş adet Small Clone satın aldı.
- Teknisyen Earnie Bailey, SAD1024 ve MN3007 devreli farklı sürümlerin ikisinin de Kurt’ta bulunmuş olabileceğini aktarıyor. En az iki ünitede “deep” anahtarı sabitlenmişti.
- Nevermind kayıtlarında kullanılan pedalın grubun çalınan ekipmanı arasında bulunmuş olması muhtemel.
- 26 Ekim 1993 Milwaukee konserinde rate düğmesi saat 11 yönündeydi.
- MTV Unplugged provasında EchoFlanger/PolyChorus denenmesine rağmen asıl performansta Small Clone tercih edildi.
Electro-Harmonix Big Muff — 1991–1993
Temsili görsel — Fotoğraf: Skimel, CC BY-SA 4.0.
- İlk kayıt: Mayıs 1991, Sound City; Nevermind.
- Son olası kayıt dönemi: Şubat 1993, Pachyderm; In Utero.
- “Lithium” kaydında kullanıldı.
- Kurt’un bir ünitesi vardı; Butch Vig’in de Rus üretimi bir sürüme sahip olmuş olabileceği aktarılıyor.
- Pachyderm oturumlarında kullanıldığı ihtimali var, ancak bu bilgi kesin değil.
Boss DS-2 Turbo Distortion — 1991–1994
Temsili görsel — Fotoğraf: NIRVANA2764, kamu malı (Public Domain).
- İlk konser: 28 Eylül 1991, Marquee, New York.
- Tek distortion olarak son doğrulanmış kullanım: 23 Ocak 1993, Hollywood Rock Festival, Rio de Janeiro.
- In Utero kayıtlarında yer aldı ve sonraki turnede ikinci distortion olarak kullanıldı.
- 2 Aralık 1993 Tallahassee konserinde “Smells Like Teen Spirit”in ön nakarat bölümünde devreye alındı.
MXR Phase 100 — 1992
7 Nisan 1992’de Seattle’daki Laundry Room Studio oturumunda kullanıldı. Duyulabildiği belirgin kayıt “Curmudgeon”.
Modeli belirlenemeyen Ibanez Soundtank — 1992
Yalnızca 26 Eylül 1992 Castaic Lake Amphitheater konserinde görüldü. Mark Arm’dan ödünç alınmış Ibanez SF/FZ5 ’60s Fuzz olabileceği ileri sürülüyor; kesin teşhis yok.
Earnie Bailey yapımı fuzz pedalları — 1992–1993
Earnie Bailey, Kurt için iki fuzz hazırladı:
- Yung Mann Fuzz: Shin-ei FY-8tr’nin fuzz bölümüne dayanan, orta frekansları oyuk konuma sabitlenmiş bir tasarım.
- Mosrite tabanlı özel fuzz: Birlik kazancının üzerine çıkmak için üçüncü transistör eklenmiş serbest bir Mosrite yorumu.
Bu pedalların 1992 sonundaki Laundry Room, Word of Mouth ve Ocak 1993 BMG Ariola oturumlarına götürüldüğü hatırlanıyor; her oturumda gerçekten kullanılıp kullanılmadıkları kesin değil. Bunlardan biri William S. Burroughs işbirliği “The ‘Priest’ They Called Him” kaydında kullanıldı.
Electro-Harmonix EchoFlanger / PolyChorus — 1992–1993
- İlk kayıt: 25–26 Ekim 1992, Word of Mouth Productions, Seattle; yarım kalan In Utero demoları.
- İlk konser: 16 Ocak 1993, Hollywood Rock Festival, São Paulo.
- Pachyderm kayıtları öncesinde arızalıydı; Earnie Bailey onardı.
- MTV Unplugged provasında denendi, fakat yayınlanan performansta yerini Small Clone aldı.
Tech 21 SansAmp Classic — 1993–1994
- İlk kayıt: Şubat 1993, Pachyderm; In Utero.
- İlk konser: 23 Temmuz 1993, Roseland Ballroom, New York.
- Pedal başlangıçta Courtney Love’a aitti.
- In Utero kayıtlarında kullanıldı; Roseland konserindeki DIP anahtar konumları daha sonraki standart ayarlardan farklıydı.
- 1993 sonundaki turnede ana distortion sisteminin önemli parçalarından biri oldu.
“Pedal X” — 1993
Steve Albini’nin “ring modülatör ile overdrive arası” diye tarif ettiği, bir arkadaşının yaptığı özel pedal. Şubat 1993 Pachyderm oturumlarında “Heart-Shaped Box” solosu için denendi; Krist Novoselic sonucu beğenmediği için son miksajda kullanılmadı.
Countryman Type 85 Direct Box — 1993
İlk kez 26 Ekim 1993 Milwaukee konserinde belgelendi. Normal sahne düzeninde efektlerden önce yer alıyor, bir çıkış pedallara giderken dengeli çıkış miks masasına gönderiliyordu. MTV Unplugged düzeninde ise efektlerden sonra kullanıldı.
DOD Grunge — Aralık 1993
- İlk konser: 10 Aralık 1993, Roy Wilkins Auditorium, Saint Paul.
- Son konser: 29 Aralık 1993, San Diego Sports Arena.
- Live and Loud performansında “School”da, ayrıca “All Apologies” ve “The Man Who Sold the World”ün sonlarında SansAmp ile birlikte kullanıldı.
- San Diego’da bağlantı sorunu çıkardı; Kurt, “Sliver” ile “In Bloom” arasında pedaldan söz ettikten sonra onu seyirciye attı.
Boss HM-3 — 1994
30 Ocak 1994 Robert Lang Studios’taki “You Know You’re Right” oturumunda Kurt kendi pedallarını getirmedi. Bu nedenle Earnie Bailey’nin pedal tahtasındaki HM-3 kullanıldı.
Konserlerde kullanılan amfiler
İlk dönem ve kimliği belirsiz sistemler — 1987
18 Nisan 1987 Tacoma ve 1 Mayıs 1987 Olympia konserlerinde görülen amfilerin modelleri kesinleşmedi. Olympia görüntülerindeki Fender kafa veya Peavey combo Krist’e ait olabilir. Yine 1987’de Raymond’daki The Green House konserinde görülen küçük amfinin Fender Champ olma ihtimali var.
Randall RG-120 PH Commander — 1988–1989
- Muhtemel ilk kullanım 23 Kasım 1988 Bellingham konseri.
- Son sahne kaydı 8 Ekim 1989 Omaha.
- Bleach ABD turnesinde güç katı gibi kullanıldı; üzerinde genellikle bir Sunn kafa bulunuyordu.
- Steve Albini, aynı Randall’ın In Utero oturumlarına getirildiğini hatırlıyor.
- Cihaz son kez 1990 Cadılar Bayramı’nda Krist’in evinde görüldü.
Sunn Beta Lead Combo — 1988
20 Ağustos 1988 Capitol Lake Jam ile 21 Aralık 1988 Hoquiam konseri arasında kullanıldı. Hoquiam’da iki girişin birden kullanıldığı görülüyor.
Randall RG-100 ES — 1988–1989
Muhtemel başlangıç 23 Kasım 1988 Bellingham; son doğrulanan kullanım 25 Şubat 1989 University of Washington konseri. Cihaz hakkında daha ayrıntılı güvenilir bilgi bulunmuyor.
Sunn PL-20 — 1989
26 Mayıs–26 Ağustos 1989 arasında, ağırlıklı olarak Bleach ABD turnesinde kullanıldı. Auburn konserinde logusu bantlanmış bir Marshall kabin eklendi ve bu kabin Avrupa turnesine kadar sistemde kaldı.
Sunn Beta Lead — 1989–1990
- İlk konser: 26 Ağustos 1989, Center on Contemporary Art, Seattle.
- Son konser: 13 Mayıs 1990, Duffy’s Tavern, Lincoln.
- Bleach Batı Yakası ve Kuzey Amerika turnelerinin temel kafa amfilerindendi; çoğu zaman iki kanal da kullanıldı.
- Birden fazla kafa satın alındı. Bir kısmının 1 Mayıs 1990 Chapel Hill konserinde hasar görmüş veya sonradan satılmış olması muhtemel.
- BFI Bullfrog kabin 26 Ağustos 1989–26 Nisan 1990 arasında görüldü; sonrasında SoundTech 2x12 kabinlerle değiştirildi.
Fender Pro Reverb — 1989 Avrupa turnesi
30 Ekim 1989 Norwich ile 3 Kasım 1989 Utrecht arasında kullanılan silver-panel Pro Reverb muhtemelen kiralıktı. Utrecht’te “Floyd the Barber” sırasında arızalandı.
Ampeg V-4B — 1989
Arızalanan Pro Reverb’ün yerine 3 Kasım 1989 Utrecht’ten 3 Aralık 1989 Londra’ya kadar kullanıldı. Ödünç veya kiralık olduğu düşünülüyor.
Sunn Concert Lead — 1989–1991
İlk kullanımın 11 Şubat 1989 San Jose olması muhtemel; son kayıt 18 Ocak 1991 Olympia. Kurt’a mı ait olduğu, yoksa ödünç mü alındığı kesin değil.
Mesa/Boogie Studio Preamp ve rack sistemi — 1990–1994
Kurt, önceki amfisi bozulduktan sonra 2 Mayıs 1990’da Charlotte’ta Mesa/Boogie Studio Preamp satın aldı. İlk doğrulanmış konser 6 Mayıs 1990 Atlanta’daki Masquerade.
Rack sisteminin başlıca değişimleri:
- 9 Mayıs 1990: Mesa/Boogie Strategy 400 stereo güç amfisi.
- 17 Ağustos 1990: Crown Power Base 2 ilk kez görüldü.
- 28 Eylül 1991: Yedek olarak Carver PM350 eklendi ve rack kasası değişti.
- 8 Kasım 1991: Londra’daki The Word için kiralık güç katı; Marshall MGP 9060’ın ilk görünümü.
- 6 Aralık 1991: Jonathan Ross programında kiralık Mesa Strategy 400 düzeni.
- 28 Aralık 1991: Carver PM900, Marshall’ın yerini alarak ana güç katı oldu.
- 10 Ocak 1992: MTV için kiralık Crown Micro-Tech 1000.
- 11 Ocak 1992: Saturday Night Live düzeninde Carver PM900 ve modeli belirsiz ikinci güç katı.
- 24 Ocak 1992: Avustralya turnesi için Carver ve iki Crest 4801 içeren uzun rack hazırlandı.
- 22 Haziran 1992: Sistem iki Carver ve bir Crest’e dönüştü.
- Haziran 1992 Finlandiya ve İsveç: İki kimliği belirsiz güç amfili kiralık kısa rack.
- 30 Ağustos 1992 Reading: Aynı kısa rack, iki Crest 4801 ile kullanıldı; yalnızca birinin aktif olması muhtemel.
- 11 Eylül 1992 Seattle: Uzun rack’teki Carver’lardan biri çıkarıldı.
- 30 Ekim 1992 Buenos Aires: Bir Carver ve iki Crest.
- 16 Ocak 1993 São Paulo: İki Carver ve ana güç katı olarak Crown Power Base 2.
- 9 Nisan 1993 Cow Palace: Kısa rack’e ikinci Mesa preamp yedek olarak eklendi; iki Crest güç katıyla bu yapı son konsere kadar genel olarak korundu.
Genel düzende aynı anda yalnızca bir güç amfisi aktif tutuluyordu. TV çekimlerinde kiralık sistemler nedeniyle model değişiklikleri daha sık görülüyordu. 20 Ağustos 1990 Sacramento konserinden itibaren rack’te Samson STD Series BR-3 kablosuz alıcı da yer aldı.
Ödünç ve tek kullanımlık sahne amfileri
- Kimliği belirsiz Marshall: 24 Ağustos 1991 Köln Monsters of Spex; Rausch grubundan ödünç.
- Mesa/Boogie Studio .22: 24 Ekim 1991, Off The Record, San Diego; muhtemelen kiralık.
- Fender Twin Reverb ’65 Reissue: 3–4 Ekim 1992 Bellingham ve Seattle; Mudhoney’den Steve Turner’a ait.
- Kimliği belirsiz Fender: 6 Ağustos 1993 Mia Zapata yardım konseri, Seattle; silver-panel Twin Reverb olabilir.
- Fender Twin Reverb: 18 Kasım 1993 MTV Unplugged, Sony Music Studios; SIR’dan kiralanmış silver-panel model.
Stüdyo amfileri ve kayıt oturumları
Randall RG-120 PH Commander
- Haziran–Eylül 1988, Reciprocal Recording; Love Buzz oturumları.
- Aralık 1988, Reciprocal Recording; Bleach.
- 1 Ocak 1991, The Music Source; yarım kalan demo ve “Smells Like Teen Spirit” B-side oturumları.
- Şubat 1993, Pachyderm; In Utero için stüdyoya getirildi.
Jack Endino, “Dale demo” döneminde Kurt’un Randall solid-state bir amfi kullandığını; aynı cihazın Love Buzz kayıtlarında da bulunmuş olabileceğini aktarıyor. Pachyderm’e götürüldüğü bilinse de orada gerçekten kullanıldığı kesin değil.
Fender Twin Reverb ’68 — Bleach, 1988
Jack Endino’ya ait black-panel modeldi. Kendi hoparlörü olmadığı için Kurt amfiyi kendi kabinine bağladı.
Modeli belirlenemeyen Peavey solid-state — 1989
Eylül 1989 The Music Source’daki Blew kayıtlarında 1x12 Peavey solid-state combo kullanıldığı hatırlanıyor. Kesin model tartışmalı; Gary Lee Conner kendi cihazının Renown 2x12 olduğunu belirtiyor.
Fender Bassman ’65 — Smart Studios, 1990
2–6 Nisan 1990’daki Smart Studios oturumlarında Butch Vig’e ait black-panel Bassman kullanıldı. “In Bloom” ve “Lithium” bu amfiyle kaydedildi. Bass kondansatörü devreden çıkarılmış, güç tüpleri triode biçiminde çalıştırılmıştı.
Sunn Beta Lead — Smart Studios, 1990
Aynı oturumlarda grubun kendi sisteminin parçası olarak stüdyodaydı. Asistan mühendis Doug Olson, Kurt’un Sunn Beta Lead kullanmayı planladığını hatırlıyor.
Fender Super Reverb — “Sliver”, 1990
11 ve 24 Temmuz 1990 Reciprocal Recording oturumlarında Tad Doyle’a ait post-CBS Super Reverb kullanılmış olabilir. Kaynak bu eşleştirmeyi kesin bilgi olarak sunmuyor.
Mesa/Boogie Studio Preamp — 1991–1992
- Mayıs 1991, Sound City; Nevermind.
- 7 Nisan 1992, Laundry Room; “Lithium” B-side ve Jesus Lizard split-single oturumu.
- 25–26 Ekim 1992, Word of Mouth; yarım kalan In Utero demoları.
Nevermind kayıtlarına kiralık Vox AC30 ve Fender Bassman ile birlikte getirildi. Barrett Jones, Laundry Room’da Mesa tüplü preamp’ın solid-state güç katıyla kullanıldığını hatırlıyor. Jack Endino ve Steve Albini’nin değerlendirmelerine göre rack sistemi yüksek ses üretiyordu ancak 1992 demo ve 1993 In Utero kayıtlarında ton açısından tercih edilmedi.
Fender Bassman ’63 — Nevermind, 1991
Sound City için kiralandı. Butch Vig, bunun Smart Studios’taki kendi Bassman’iyle aynı tınıyı vermediğini söyledi. Kiralık ekipmanı teslim eden Dave Friedman cihazın 1963 sürümü olduğunu, eşleşen kabinde Jensen hoparlörler bulunduğunu aktardı.
Vox AC30 — Nevermind, 1991
Sound City için kiralanan AC30, “Lounge Act” ve “Smells Like Teen Spirit” kayıtlarında kullanıldı.
Fender Twin Reverb — Rio demoları, 1993
19–21 Ocak 1993 BMG Ariola, Rio de Janeiro oturumunda gitar Twin Reverb üzerinden, Neumann U67 mikrofonla kaydedildi. Earnie Bailey cihazın silver-panel sürüm olabileceğini hatırlıyor.
Fender Quad Reverb — In Utero, 1993
Pachyderm oturumları için Krist Novoselic tarafından yerel bir ilandan satın alındı. Stüdyoya ulaştığında yalnızca bir güç tüpü çalışıyordu. Kurt’un kendi Twin’i Pachyderm’e gönderilmemişti. Quad Reverb daha sonra bakım gördü ve Courtney Love’a verildi.
Marshall 2104 JMP-50 MKII Lead Combo — 1994
28–30 Ocak 1994 Robert Lang Studios’taki “You Know You’re Right” oturumunda Kurt kendi ekipmanını getirmedi. Stüdyonun Marshall combo’sunu kullanmak zorunda kaldı ve cihazdan hoşlanmadığı aktarılıyor.
Tonun dönemlere göre kısa özeti
- 1986–1988: Super Fuzz, DS-1, DM-2 ve belirsiz wah; küçük veya kimliği belirlenemeyen amfilerden Randall ve Sunn sistemlerine geçiş.
- 1989–1990 / Bleach dönemi: Sunn ve Randall sahne sistemleri, kısa süreli Pro Co RAT ve MXR Distortion+ kullanımları; Avrupa turnesinde kiralık Fender ve Ampeg. 1990’da Mesa rack sisteminin temeli atıldı.
- 1991 / Nevermind dönemi: DS-1’den DS-2’ye geçiş; Small Clone, Big Muff ve stüdyoda Pro Co RAT. Kayıtlarda kiralık Bassman ’63 ve Vox AC30 önemli rol oynadı.
- 1992–1993 / In Utero dönemi: EchoFlanger/PolyChorus, özel fuzz’lar, SansAmp ve DS-2 öne çıktı. Pachyderm’de Fender Quad Reverb kullanıldı; Mesa rack stüdyoda denenmesine rağmen tercih edilmedi.
- 1993 sonu–1994: SansAmp, DS-2 ve kısa süreli DOD Grunge sahne düzeninin merkezindeydi. Son stüdyo oturumunda Kurt kendi pedal ve amfilerini getirmedi; Boss HM-3 ile stüdyo Marshall’ı kullanıldı.
Kaynak ve teşekkür
Bu kronolojinin temel araştırma kaynağı, Caio Leme’nin Nirvana gitar teknisyeni Earnie Bailey’nin katkılarıyla hazırladığı LiveNirvana – “Kurt Cobain’s Amplifiers and Effects Pedals” çalışmasıdır:
https://www.livenirvana.com/equipment/cleme/kurt2.php
LiveNirvana sayfası ayrıca Steve Albini, Butch Vig, Jack Endino, Earnie Bailey, Barrett Jones ve başka birincil/ikincil kaynaklara dayanan ayrıntılı bir kaynakça içeriyor. Tarih veya model konusunda kesinlik bulunmayan kayıtlar bu yazıda özellikle belirsiz olarak işaretlendi.